Oczy świata zwróciły się na Warszawę po wydarzeniach z przełomu października i listopada 2026 roku. The Guardian, Süddeutsche Zeitung i Die Welt analizują eskalację konfliktu wokół Trybunału Konstytucyjnego. Opisują dylemat rządu Donalda Tuska, który chce przywrócić praworządność, oraz rolę prezydenta Karola Nawrockiego, sprzeciwiającego się zmianom w instytucji.
- Zgodnie z opinią Komisji Weneckiej z połowy października Sejm miał kompetencje do wyboru ośmiu nowych sędziów
- Prezydent Nawrocki przerwał wizytę w Senegalu i nocą pojawił się w gmachu Trybunału
- „The Guardian” przyznał rację rządowi, zaznaczając, że jego taktyka obarczona jest wysokim ryzykiem
Niemiecka prasa ocenia spór o praworządność w Polsce
Niemieckie dzienniki przyglądają się napięciom w Warszawie. Korespondentka Süddeutsche Zeitung Viktoria Grossmann obarcza odpowiedzialnością za konflikt Prawo i Sprawiedliwość oraz prezydenta Karola Nawrockiego. Według jej relacji rząd kierowany przez PiS od 2015 roku stopniowo podporządkowywał sobie Trybunał Konstytucyjny. Obecny gabinet musi zaś godzić próbę naprawy państwa prawa z ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.
Bezpośrednim tłem była informacja z 30 października. Na stronie Trybunału ogłoszono przerwę w urzędowaniu prezesa Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Grossmann zauważyła, że rząd zyskał zaufanie dzięki powstrzymaniu się od użycia siły. Dalsza eskalacja może jednak podważyć autorytet instytucji. Korespondentka napisała:
Wydarzenia, jakie rozgrywały się pod Trybunałem Konstytucyjnym, a w miniony weekend przerodziły się w pozbawione godności sceny, sprawiają wrażenie chaosu. Należy się obawiać, że kryzys konstytucyjny przerodzi się w kryzys zaufania
Niemiecki dziennik Die Welt wskazuje, że Donald Tusk staje przed dylematem konieczności naruszenia obowiązującego prawa w celu przywrócenia praworządności. Wcześniej byli prezesi Trybunału Konstytucyjnego wydali oświadczenie, w którym ocenili, że zachowanie głowy państwa nie pomaga w zażegnaniu trwającego od dekady sporu.
Anglosaskie media i agencje prasowe piszą o chaosie w Warszawie
Przed tworzeniem niebezpiecznych precedensów, z których mogliby skorzystać przyszli nieliberalni przywódcy, ostrzega brytyjski Financial Times.
W komentarzu redakcyjnym The Guardian stanął po stronie premiera. Dziennik przypomniał o działaniach poprzedniej ekipy rządzącej wobec sądownictwa. Redakcja napisała:
Ministrowie PiS podejmowali w ciągu dwóch kadencji skoordynowane próby zastraszania sędziów i manipulowania systemem sądowniczym, aby stworzyć nierówne warunki rywalizacji w swoich walkach politycznych. Dramatyczne wydarzenia weekendu są rezultatem uzasadnionej próby Tuska, by uporać się z bezprawnymi działaniami, których się wtedy dopuszczono
W innym fragmencie redakcja stwierdziła:
Fakty prawne i moralne w tej sprawie są po stronie Tuska
Brytyjski dziennik ocenił, że działania rządu mogą pomóc Jarosławowi Kaczyńskiemu zjednoczyć podzieloną prawicę. Associated Press, Reuters i BBC zachowują dystans wobec oskarżeń formułowanych przez polityków prawicy. Agencje nie podchwyciły narracji o zamachu stanu. Opisują sytuację jako chaos, pole bitwy lub kryzys konstytucyjny.
Włoska La Repubblica opisała wydarzenia z nocy z 30 na 31 października. Po powrocie z Afryki prezydent przedzierał się przez kordon policji i demonstrantów, popychając przy tym jedną z sędziów. W progu budynku stanęła wówczas sędzia Anna Korwin-Piotrowska.
Międzynarodowe instytucje apelują o spokój i poszanowanie prawa
Głos w sprawie zabrał ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce Thomas Rose. Wezwał do opanowania emocji i ostrzegł przed dalszą eskalacją. Podkreślił, że przyszłość polskiej demokracji zależy od samych Polaków.
Komisja Wenecka w opinii z 13 października 2026 roku potwierdziła, że wybór ośmiu nowych członków Trybunału mieści się w konstytucyjnych kompetencjach Sejmu. Prezydent nie dopuścił jednak nowych sędziów do pracy. Spór wywołał również reakcje w polskiej dyplomacji. Rezygnacje ze stanowisk ambasadorów złożyli Jakub Kumoch, Paweł Soloch oraz Krzysztof Szczerski.
