To zdjęcie obiegło całą Polskę i wywołało polityczną burzę. Uśmiechnięty minister Radosław Sikorski w przyjacielskiej pogawędce z prezydentem Karolem Nawrockim – obrazek tak absurdalny, że aż trudno było w niego uwierzyć w środku politycznej wojny rządu z Pałacem. Czy to początek rozejmu, czy tylko gra pozorów na użytek świata? Po całej dobie domysłów szef MSZ wreszcie przerwał milczenie. Jego odpowiedź jest krótka, ale mówi absolutnie wszystko.
Uśmiechy wrogów. Zdjęcie, które podzieliło Polskę
Sceneria: 80. sesja Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku. Na fotografiach, które niemal jednocześnie opublikowali Radosław Sikorski i Kancelaria Prezydenta, widzimy obrazek z gatunku politycznego science fiction. Szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski i prezydent Karol Nawrocki siedzą obok siebie, uśmiechnięci, prowadząc ożywioną rozmowę. Wyglądają jak starzy znajomi, a nie jak liderzy dwóch śmiertelnie zwalczających się obozów. To wystarczyło, by w polskim internecie powstał ferment niczym w starym baniaku z sokiem jabłkowym.
Bo przecież tło tej sielanki jest zgoła inne. To polityczna wojna na całego, której symbolem stała się nawet sama podróż do USA. Jak złośliwie przypomniał rzecznik MSZ Paweł Wroński, do tej pory istniała "elegancka tradycja zapraszania przez prezydenta RP szefa dyplomacji na pokład samolotu". Tym razem tradycji nie stało się zadość i obaj panowie polecieli oddzielnie. Ten drobny zgrzyt to tylko wierzchołek góry lodowej konfliktu, który od miesięcy paraliżuje polską politykę zagraniczną. Nic dziwnego, że eksperci od razu zaczęli studzić entuzjazm.
To tak wygląda jakby mieli jak najlepsze relacje, ale tak nie jest. Zdjęcie nie odzwierciedla natury relacji pomiędzy wicepremierem a prezydentem, czy rządem a prezydentem. A szkoda
- ocenił gorzko prof. Roman Kuźniar.
Sikorski ucina spekulacje. "Jak Polak z Polakiem"
Wszyscy czekali jednak na komentarz głównego bohatera zamieszania. Radosław Sikorski, zapytany przez dziennikarza RMF FM o kulisy głośnej fotografii, popisał się dyplomatycznym geniuszem, odpowiadając na pozór banalnie, ale w istocie niezwykle wymownie.
Jak Polak z Polakiem za granicą.
Gdy dziennikarz dopytywał, czy to zapowiedź ocieplenia, szef MSZ rzucił tylko jedno, obarczone nadzieją i rezygnacją słowo:
Oby.
To mistrzostwo dyplomatycznej dwuznaczności. Taka odpowiedź zadowoliła i tych, którzy łakną zgody, i tych, którzy doskonale wiedzą, że to tylko fasada. Sikorski jednym zdaniem dał do zrozumienia, że za granicą gra się dla Polski, ale w kraju wojna trwa w najlepsze.
Rząd próbuje przekuć zdjęcie w sukces. "To jest symbol Polski"
Oczywiście, obóz rządzący natychmiast spróbował wykorzystać zdjęcie do zbudowania narracji o jedności i odpowiedzialności za państwo. Wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz w Sejmie nazwał fotografię "pięknym symbolem Polski", przekonując, że na arenie międzynarodowej opozycja i rząd mówią jednym głosem.
Za granicą działamy wspólnie, mamy jedną strategię, mamy jedną tożsamość, mamy jedną narrację. Ja wiem, że nie wszystkim może się to zdjęcie podobać, że niektórzy woleliby może więcej konfliktu, sporu, ale tej współpracy potrzebujemy.
Wtórował mu rzecznik rządu, Adam Szłapka, który wyraził nadzieję, że to "kolejny krok do dalszej współpracy". Tego optymizmu nie podzielają jednak eksperci, którzy wskazują na głęboko zakorzenioną wrogość Pałacu Prezydenckiego. Prof. Kuźniar nie zostawił na tej narracji suchej nitki.
Nieustająca wrogość prezydenta i jego dworu wobec rządu, w tym podkładanie przeszkód w różnych dziedzinach. To się nie zmienia, czego bardzo żałuje, ale nie miałem też złudzeń. Już w momencie, gdy rozpoczynał swoją kadencję, wiedziałem, że to będzie prezydentura wojny, kancelaria wojny. I to trwa.
Teatr jednego zdjęcia. Co dalej z relacjami rządu i prezydenta?
Oficjalna narracja rządu mówi więc o jedności, ale lakoniczny komentarz Sikorskiego i miażdżące opinie ekspertów sugerują, że byliśmy świadkami jedynie dobrze wyreżyserowanego, dyplomatycznego teatru na użytek zagranicznych partnerów. Wszyscy włożyli maski, uśmiechnęli się do kamery, a po powrocie do kraju wszystko wróci do brutalnej normy.
Kluczowe pytanie, które zadają sobie dziś wszyscy komentatorzy, najlepiej ujął dziennikarz TVP Info, Mariusz Piekarski.
To tylko ładne zdjęcie, czy coś więcej?
Jedno jest pewne: ta fotografia na długo pozostanie symbolem skomplikowanych relacji na szczytach władzy. Czas pokaże, czy uśmiechy z Nowego Jorku były tylko grą pozorów, czy może jednak sygnałem, że w obliczu globalnych zagrożeń nawet najwięksi wrogowie potrafią na chwilę zakopać topór wojenny.
