W chwili, gdy całe NATO wstrzymało oddech po bezprecedensowej rosyjskiej prowokacji nad Polską, Donald Trump rzucił słowa, które brzmią jak policzek dla sojusznika. Jego nonszalanckie "to mógł być błąd" to nie tylko dyplomatyczna gafa – to sygnał, który może zachęcić Kreml do dalszej eskalacji i stawia pod znakiem zapytania fundamenty naszego bezpieczeństwa.
"To mógł być błąd". Trump bagatelizuje rosyjski atak na Polskę
W czwartek, odchodząc od Białego Domu w kierunku śmigłowca Marine One, prezydent Donald Trump został zapytany o incydent, który postawił na nogi całą wschodnią flankę Sojuszu. Jego odpowiedź była szokująco nonszalancka:
To mogła być pomyłka. Ale niezależnie od tego, nie jestem zadowolony z całej tej sytuacji.
Tymi słowami Trump skwitował fakt, że kilkanaście rosyjskich dronów wleciało w przestrzeń powietrzną jednego z kluczowych członków NATO. Błąd? Pomyłka? To słowa, które brzmią jak ponury żart w kontekście wydarzeń z nocy z 9 na 10 września.
Przypomnijmy: to nie był zabłąkany, pojedynczy obiekt. To była zmasowana akcja, w której trakcie polskie i sojusznicze myśliwce musiały poderwać się do natychmiastowej akcji. Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych nie miało wątpliwości, nazywając incydent wprost "aktem agresji, który stworzył realne zagrożenie dla bezpieczeństwa naszych obywateli". Podczas gdy polscy żołnierze zestrzelili wrogie drony, a sojusznicy z Holandii po raz pierwszy w historii użyli myśliwców F-35 do obrony terytorium NATO, prezydent USA zasugerował, że to wszystko mogło być dziełem przypadku.
To już druga tak lekceważąca reakcja Trumpa. Jego pierwszym komentarzem był enigmatyczny wpis na portalu Truth Social:
O co chodzi z Rosją naruszającą przestrzeń powietrzną Polski za pomocą dronów? Zaczyna się!
Zaczyna się co? Festiwal wzruszania ramionami, podczas gdy nad Polską latają wrogie drony? Bo na pewno nie zaczęła się zdecydowana odpowiedź najpotężniejszego sojusznika.
Nie pierwszy raz gra na Putina. Trump udowadnia, że jest niestabilnym sojusznikiem
Nonszalancja Trumpa to nie tylko słowa, ale i czyny. Jak opisał były ambasador RP w USA Marek Magierowski, w momencie, gdy nad Polską trwała operacja wojskowa, a sojusznicy wstrzymywali oddech, prezydent USA wraz ze swoimi kluczowymi ludźmi – wiceprezydentem J.D. Vance'em i sekretarzem stanu Marco Rubio – spokojnie jadł kolację w luksusowej restauracji Joe’s Seafood. Brak reakcji był tak ostentacyjny, że aż trudno uwierzyć.
Skoro przy jednym stole, w tej właśnie chwili, siedzieli przywódca najpotężniejszego państwa na świecie, jego zastępca, sekretarz stanu, sekretarz wojny oraz szefowa prezydenckiego gabinetu, można było oczekiwać, że ich reakcja na domniemany atak skierowany przeciwko jednemu z członków NATO będzie skoordynowana i natychmiastowa. Tymczasem reakcji nie było żadnej.
Wystarczy przytoczyć analizę Roberta Kagana z "Atlantic", który pisał o "cichej wojnie" Putina przeciwko NATO. Jak reagowała na nią administracja Trumpa? Informując Europejczyków, że muszą bronić się sami i sugerując wycofanie amerykańskich wojsk z kontynentu. Czy w tej sytuacji Polska może ufać sojusznikowi, którego lider jawnie lekceważy zagrożenie ze strony Kremla i kwestionuje fundamenty, na których opiera się bezpieczeństwo Polski?
Słowa Trumpa nie padają w próżni. Są one uważnie słuchane na Kremlu i interpretowane jako zachęta do dalszego testowania granic. Jak pisze Kagan, brak reakcji ze strony USA zachęcił Putina do eskalacji i otwartego zaatakowania Polski. Nonszalancja prezydenta USA to paliwo dla rosyjskiej agresji i igranie z ogniem na wschodniej flance NATO.
Amerykański chaos. Jedni chcą sankcji, inni handlu z Rosją
Podczas gdy Trump bagatelizuje zagrożenie, w jego otoczeniu panuje chaos. Sytuację próbował ratować senator Lindsey Graham, który zapewniał, że rozmawiał z prezydentem o sankcjach, zwłaszcza wobec Chin za wspieranie Rosji.
Rozmawiałem z nim (Trumpem) o drodze naprzód. Bardzo mu zależy na tym, żeby Chiny zapłaciły za wspieranie Putina.
Jednak te zapewnienia brzmią pusto w zderzeniu z szokującą wypowiedzią wiceprezydenta J.D. Vance’a. W dniu, w którym drony naruszyły polską granicę, on snuł wizje robienia interesów z Moskwą. Stwierdził bez ogródek, że Rosja to przede wszystkim bogactwo surowców.
Bądźmy szczerzy. Bez względu na to, czy lubisz Rosję czy nie, czy zgadzasz się z jej argumentami w konflikcie, prosty fakt jest taki, że mają dużo ropy, dużo gazu, dużo minerałów.
Vance mówił wprost o "produktywnych relacjach ekonomicznych" z Rosją po wojnie. W momencie, gdy sojusznik z NATO został zaatakowany, druga osoba w państwie marzy o handlu z agresorem. To jest cios w plecy, którego nie da się zignorować.
Ten chaos widać także w Kongresie. Demokratka Jasmine Crockett gorzko skomentowała, że do takiego incydentu nigdy by nie doszło, "gdybyśmy mieli prezydenta, który wspierałby Ukrainę i naszych sojuszników". To pokazuje, że problem jest głębszy niż sam Trump – to kryzys amerykańskiego przywództwa, który Polska odczuwa na własnej skórze.
"To nie była pomyłka!". Europa odpowiada, a Polska zostaje z pytaniem o gwarancje
Na szczęście Polska i Europa nie mają złudzeń. Na słowa Trumpa natychmiast zareagował szef polskiego MSZ, Radosław Sikorski, który uciął spekulacje jednym, stanowczym zdaniem:
Nie, to nie była pomyłka.
Sikorski przypomniał, że w tę samą noc, gdy 19 dronów naruszyło polską przestrzeń powietrzną, na Ukrainę spadło ich 400 oraz 40 rakiet. Mówienie o pomyłce w takiej skali jest albo skrajną naiwnością, albo cyniczną grą.
Strona polska próbowała ratować sytuację dyplomatycznie. Po rozmowie telefonicznej prezydenta Karola Nawrockiego z Trumpem, minister Marcin Przydacz mówił o "twardych zapewnieniach" i "pochwale zdolności polskich żołnierzy". Tyle że te "twarde zapewnienia" z tajnej rozmowy nijak się mają do tego, co Trump publicznie powiedział całemu światu – że był to zwykły "błąd". Której wersji ma wierzyć Polska i Władimir Putin?
W przeciwieństwie do kunktatorskiej postawy Białego Domu, Europa zareagowała błyskawicznie i solidarnie. Niemiecki minister obrony nazwał incydent "celową prowokacją", prezydent Francji Emmanuel Macron uznał go za "nie do przyjęcia", a Wielka Brytania, Niemcy, Holandia i Szwecja zaoferowały natychmiastowe wsparcie wojskowe. Powstał obraz zjednoczonego kontynentu, w ostrym kontraście do niepewnej postawy przywódcy USA.
Co dalej z NATO? Polska musi być gotowa na najgorsze
Sytuacja jest niebezpiecznie klarowna. Z jednej strony mamy coraz bardziej zuchwałą Rosję, która testuje, jak daleko może się posunąć. Z drugiej – nieprzewidywalnego lidera Stanów Zjednoczonych, którego wypowiedzi podważają fundamenty zbiorowego bezpieczeństwa. To geopolityczny koktajl Mołotowa, który może wybuchnąć w każdej chwili.
Incydent z dronami i szokująca reakcja Trumpa to dzwonek alarmowy, którego nie można zignorować. Niezależnie od tego, kto zasiada w Białym Domu, Polska musi wyciągnąć twarde wnioski. Gwarancje zza oceanu właśnie zostały publicznie podważone, a nasze bezpieczeństwo bardziej niż kiedykolwiek zależy od naszej własnej siły i solidarności europejskich partnerów. Czas złudzeń się skończył.
