Zegar tyka: bez nowelizacji specustawy już 1 października nawet 1 mln Ukraińców może stracić legalny pobyt. Prezydent Karol Nawrocki zawetował rządową nowelę i zapowiada własny projekt: 800+ tylko przy pracy w Polsce, obywatelstwo po 10 latach, „stop banderyzmowi” oraz surowsze kary za nielegalne przekraczanie granicy — to na razie propozycje, które wywołały burzę.
Karol Nawrocki zawetował rządową ustawę o pomocy Ukraińcom
W poniedziałek 25 sierpnia 2025 roku prezydent Karol Nawrocki zawetował rządową ustawę o pomocy Ukraińcom, czyli nowelizację specustawy ukraińskiej. Dokument przedłużał legalny pobyt do 4 marca 2026 r., wprowadzał obowiązkowe skanowanie wizerunku przy nadawaniu numeru PESEL (dzieci musiałyby stawić się osobiście), ograniczał mały ruch graniczny i porządkował zasady zbiorowego zakwaterowania (ośrodki co do zasady do 31 października 2025 r., z wyjątkami dla grup wrażliwych).
Powody weta? Prezydent chce zmiany kursu w polityce migracyjnej i świadczeniach.
Uważam, że 800 plus powinno przynależeć tylko tym Ukraińcom, którzy podejmują się wyzwania wysiłku pracy w Polsce
— mówił Karol Nawrocki podczas konferencji.
Po trzech i pół roku sytuacja w zakresie finansów i emocji społecznej zasadniczo się zmieniła.
— dodał prezydent.
W pakiecie zapowiedzi jest też zapis symboliczny i twarde prawo pod hasłem "Stop Banderyzmowi". Karol Nawrocki zapowiedział też wydłużenie ścieżki do 10 lat i wyższe kary za nielegalne przekroczenie granicy do 5 lat.
Polityczny kontekst jest oczywisty: Nawrocki wygrał wybory m.in. dzięki elektoratowi Grzegorza Brauna i Sławomira Mentzena. Ale ważne zastrzeżenie: to propozycja prezydencka — nie obowiązuje. Weto Nawrockiego zablokowało wejście w życie rządowej nowelizacji ustawy o pomocy Ukraińcom.
Tego Ukraińcom nie będzie wolno po przyjeździe do Polski? Decyzja Karola Nawrockiego wywołała burzę
Jeśli projekt prezydencki wejdzie w życie, 800 plus dla Ukraińców przestanie być świadczeniem powszechnym. Świadczenie 800+ dla dzieci dostaną tylko te rodziny, w których rodzic pracuje w Polsce. Uderzy to w osoby, które czasowo tracą pracę, zajmują się noworodkiem lub chorą osobą. To dotyczyłoby wyłącznie rodzin z Ukrainy — tak brzmi zapowiedź.
Naturalizacja po 10, a nie 3 latach legalnego pobytu ma objąć cudzoziemców szerzej, nie tylko Ukraińców. Oznacza to wolniejsze ścieżki do paszportu i dłuższy okres „na próbę” integracji. Zwolennicy mówią: większa ostrożność. Krytycy: hamulec dla ludzi, którzy już tu pracują, płacą podatki i chcą zostać.
„Stop banderyzmowi” — hasło ma trafić do ustawy, a w tle stoi zamiar zrównania symboliki banderyzmu z nazizmem i komunizmem w Kodeksie karnym. To dopiero zapowiedź, ale już teraz widać wyzwania interpretacyjne: gdzie kończy się historia i badania naukowe, a zaczyna penalizacja symboli?
Kara do 5 lat za nielegalne przekroczenie granicy ma działać odstraszająco i wspierać bezpieczeństwo. Skutek uboczny? Większe obciążenie wymiaru sprawiedliwości oraz pytania o traktowanie osób uciekających przed wojną. Jeśli projekt wejdzie w życie, Ukraińcy nie będą mogli pobierać 800+ bez aktywności zawodowej rodzica, szybciej uzyskiwać obywatelstwa ani liczyć na łagodniejsze traktowanie przy nielegalnym przekroczeniu granicy.
